jueves, 26 de noviembre de 2015

TRABALLO DE INVESTIGACIÓN 6

UN FROITO GALEGO E MILENARIO

HISTORIA

OS SOUTOS

MICORRIZACIÓN



Investiga na túa familia, na túa aldea. Estamos na ruta europea da castaña. Os montes dos arredores conservan soutos centenarios.As familias van aos montes cunha cestiña e recollen as castañas para vender e consumir, todos os anos, cando empeza o outono. Antigamente no canizo que se situaba no alto da lareira, as castañas quedaban pilongas, é dicir, secas, para conservalas e comelas durante  todo o ano.

Existen varias especies, unhas adecuadas para asar, e outras mellor para cocer. Algunhas son moi grandes, outras máis pequenas, de cor máis ou menos intenso, unhas son tardías e outras tempranas.

Son recollidas a man, unha por unha,  desde sempre , aínda que se van inventando máquinas que facilitan a colleita.

O castiñeiro é unha árbore de moito valor. Non só polas castañas, tamén pola súa madeira. Cos seus troncos fixéronse as traves e armazóns dos tellados que suxeitan as tellas , as galerías acristaladas, corredores...Tamén se fan mobles de moita categoría, esculturas, etc. Incluso é combustible que arde lento e produce moitas calorías , sen afumar nas lareiras. Pero non hai que olvidar que é unha árbore típicamente atlántica, de folla caduca, que purifica o aire.

Os cogumelos, os nízcalos ,ou boletus medran á beira deles, cruzándose coas raíces do castiñeiro, o que beneficia aos dous. A xente colle as castañas e tamén cogumelos porque veñen xuntos, na mesma estación, a primeiros de outono, coas primeiras chuvias.

Pero o castiñeiro tamém ten inimigos.Os incendios, as plagas, o abandono...

Investiga e verás como existe un patrimonio que chegou a hoxe grazas as xentes humildes das aldeas, que souberon coidar das árbores que lles facilitaron a vida. Xa os nomes dos soutos son fermosos, as receitas de cociña que se fan coas castañas, pratos doces ou salgados, purés, etc. As viaxes que fan as castañas galegas por todo o mundo son un misterio.

E xa sabes que os portugueses fanas moi ricas na festa dos Santos, en Chaves, asadas con sal, neses asadeiros tan enxebres.

Investiga para facer o teu texto ben estruturado en parágrafos, empregando maiúsculas, acentos, signos de puntuación, expresando con claridade as ideas máis interesantes para ti. Escolle un asunto relacionado co tema e trátalo nun parágrafo construindo oracións sinxelas, curtas, sen confusións. Cando se terminen as ideas relacionadas con ese asunto, cambias de parágrafo e de asunto.

Podes axudarte dun guion formado por varios puntos. Cada asunto é unha idea que explicas en oracións curtas que formarán un parágrafo, varios parágrafos compoñen o teu texto.

GUION:

* OS SOUTOS
* OS CASTIÑEIROS
* AS CASTAÑAS
*A MADEIRA
*COMERCIALIZACIÓN
* AS RECEITAS
* AS ENFERMIDADES DO CASTAÑO
* OS COIDADOS DO CASTIÑEIROS
*
*

Unha cousa importante é que:
..." o froito do castiñeiro, a castaña, foi a base alimentaria da xente e dos animais en Galicia ata a chegada da pataca, procedente de América no século XVI.  Tanto é así que nalgunhas rexións, cando chegaron as patacas, denomináronas castañas mariñas, nome que aínda se conserva en algúns pobos. As castañas que antes se consumían en cantidade, pasaron a ser un producto de calidade, co conseguinte valor engadido xerado polas diversas formas da súa industrialización..." Texto sacado do libro "O Castiñeiro" de Andrés Burgos. Museo do Pobo Galego 2002.

EU TAMÉN XOGO CON VÓS- NATURAIS 1-2 ( VERBOS)

QUE FAI OU FAN?

PREGUNTAS DIRECTAS:

1º- QUE FAI O NÚCLEO DA CÉLULA?

2º- QUE FAN AS PLANTAS CO SEU ALIMENTO?

3º- QUE É O ÚNICO QUE FAN OS VIRUS?

4º- QUE FAI A PAREDE CELULAR?

5º- QUE FAI O OTORRINOLARINGÓLOGO?

6º- QUE FAI O SISTEMA NERVIOSO COA INFORMACIÓN QUE LLE MANDAN OS RECEPTORES SENSORIAIS?

7º- QUE DEBEMOS FACER COAS MANS ANTES E DESPOIS DE COMER?

8º- QUE LLE FACEMOS AO ESQUELETO GRAZAS A OS MÚSCULOS?

9º- QUE FAI O SISTEMA NERVIOSO CON TODAS AS ACCIÓNS QUE REALIZAMOS?

10º- QUE FAI O ESQUELETO COS ÓRGANOS INTERNOS?


Agora a ver se eres capaz de converter esas preguntas directas en pistas , e en oracións. Non fai falta que o escribas. É suficiente con que sepas pensalas e dicilas.

EU TAMÉN XOGO CON VÓS- NATURAIS 1-2 (ADXECTIVOS)

COMO É OU ESTÁ?

PISTAS

1º- ASÍ É UNHA NEURONA.

2º- ASÍ É O CORPO QUE FORMA O NÚCLEO DA CÉLULA.

3º- ASÍ SON OS SERES QUE SE CHAMAN ORGANISMOS.

4º- ASÍ SON OS SERES VIVOS FRENTE A OS ESTÍMULOS.

5º- ASÍ É A ORGANIZACIÓN DOS SERES VIVOS.

6º- ASÍ SON OS RECPETORES QUE CAPTAN INFORMACIÓN DA NOSA CONTORNA.

7º- ASÍ É A PRESIÓN QUE EXERCEMOS CANDO TOCAMOS UN TIMBRE.

8º- ASÍ ESTÁ A IMAXE QUE SE FORMA NA NOSA RETINA.

9º- ASÍ ESTÁ  A SUPERFICIE DOS OLLOS GRAZAS ÁS GLÁNDULAS LACRIMAIS.

10º- ASÍ SON AS SUBSTANCIAS QUE NON TEÑEN SABOR.


PREGUNTAS DIRECTAS

1º-  COMO É UNHA NEURONA?

2º- COMO É O CORPO QUE FORMA O NÚCLEO DA CÉLULA?

3º- COMO SON OS SERES QUE SE CHAMAN ORGANISMOS ?

4º- COMO SON OS SERES VIVOS FRENTE A OS ESTÍMULOS?

5º- COMO É A ORGANIZACIÓN DOS SERES VIVOS?

6º- COMO SON OS RECEPTORES QUE CAPTAN OS ESTÍMULOS?

7º- COMO É A PRESIÓN QUE EXERCEMOS CANDO TOCAMOS UN TIMBRE?

8º- COMO ESTÁ A IMAXE QUE SE FORMA NA NOSA RETINA?

9º- COMO ESTÁ A SUPERFICE DOS OLLOS GRAZAS ÁS GLÁNDULAS LACRIMAIS?

10º- COMO SON AS SUBSTANCIAS QUE NON TEÑEN SABOR?


ORACIÓNS:

1º- A NEURONA É UNHA CÉLULA ?.

2º- O CORPO QUE FORMA O NÚCLEO DA CÉLULA É ?.

3º- OS ORGANISMOS SON SERES ?.

4º- OS SERES VIVOS SON ? FRENTE A OS ESTÍMULOS.

5º- OS SERES VIVOS TEÑEN UNHA ORGANIZACIÓN ?.

6º- OS RECPETORES ? CAPTAN OS ESTÍMULOS.

7º- EXERCEMOS UNHA PRESIÓN ? CANDO TOCAMOS UN TIMBRE.

8º- A IMAXE QUE SE FORMA NA NOSA RETINA ESTÁ ?.

9º- GRAZAS AS GLÁNDULAS LACRIMAIS A SUPERFICIE DOS OLLOS SEMPRE ESTÁ ?.

10º- AS SUBSTANCIAS ? NON TEÑEN SABOR.


O substantivo e o adxectivo son dúas categorías gramaticais. Hai que saber empregalas para que expresemos realmente o que queremos dicir.


EU TAMÉN XOGO CON VÓS- NATURAIS 1-2 (SUBSTANTIVOS)

QUE É?

NATURAIS:

1º- CAVIDADE QUE SE ENCONTRA NO INTERIOR DA CÉLULA, CONTÉN AUGA, PIGMENTOS E OUTRAS SUBSTANCIAS.

2º- FUNCIÓN VITAL QUE SE PODE SER SEXUAL OU ASEXUAL.

3º- ELAS FABRICAN O SEU PROPIO ALIMENTO E NON TEÑEN APARATOS ESPECÍFICOS PARA A DIXESTIÓN.

4º- ELAS ASÓCIANSE SEGÚN A SÚA FUNCIÓN E FORMAN TECIDOS.

5º- ELES PERMITEN COLOCAR Á DISTANCIA ADECUADA O MATERIAL PARA ENFOCALO CORRECTAMENTE.

6º- MEMBRANA QUE SEPARA O OÍDO EXTERNO DO OÍDO MEDIO.

7º- MEMBRANA SITUADA NAS FOSAS NASAIS ONDE SE ENCONTRAN OS RECPETORES OLFACTIVOS.

8º- ACTOS INVOLUNTARIOS MOI SIMPLES QUE CONSISTEN NUNHA REACCIÓN INMEDIATA A UN ESTÍMULO.

9º-  CÉLULA RAMIFICADA FORMADA POR DENDRITAS E AXÓN.

10º- CORDÓNS MOI RESISTENTES QUE SUXEITAN O MÚSCULO AO ÓSO.


Agora se xa sabes o que é cada unha desas mensaxes que se reduce a unha palabra ou dúas, podemos pasar a outra actividade que complementa a esta.

PREGUNTAS DIRECTAS:

1º- QUE É A NEURONA?

2º- QUE É A PITUITARIA?

3º- QUE SON ACTOS REFLEXOS?

4º- QUE SON OS TENDÓNS?

5º- QUE É O QUE COMPÓN OS TECIDOS?

6º- QUE É UN VACÚOLO?

7º- QUE CLASES DE REPRODUCIÓN HAI?

8º- QUÉ DÚAS CUALIDADES TEÑEN AS PLANTAS?

9º- QUE É O TÍMPANO?

10º- QUÉ PARAFUSOS SON OS DE ENFOQUE?


ORACIÓNS:

1º- A ? É UNHA CÉLULA RAMIFICADA FORMADA POR DENDRITAS E AXÓN.

2º- A ? É UNHA MEMBRANA SITUADA NAS FOSAS NASAISQUE ALMACENA OS RECEPTORES SENSORIAIS DO OLFACTO.

3º- A FUNCIÓN DE ? PODE SER SEXUAL OU ASEXUAL.

4º- AS ? FABRICAN O SEU PROPIO ALIMENTO E NON TEÑEN ÓRGANOS ESPECÍFICOS PARA A DIXESTIÓN.

5º- O ? É UNHA MEMBRANA QUE SEPARA O OÍDO MEDIO DO OÍDO EXTERNO.

6º- OS ? SON ACTOS INVOLUNTARIOS MOI SIMPLES QUE CONSISTEN NUNHA REACCIÓN INMEDIATA A UN ESTÍMULO.

7º- OS ? SON UNS CORDÓNS MOI RESISTENTES QUE UNEN OS MÚSCULOS A OS ÓSOS.

8º-  OS ? ? ? PERMITEN COLOCAR Á DISTANCIA ADECUADA O MATERIAL PARA QUE ESTEA BEN ENFOCADO.

9º- O ? É UNHA CAVIDADE QUE SE ENCONTRA NO INTERIOR DUNHA CÉLULA,  QUE CONTÉN AUGA, PIGMENTOS E OUTRAS SUBSTANCIAS.

10º- AS ? ASÓCIANSE FORMADO TECIDOS SEGÚN A SÚA FUNCIÓN.


Ti tamén podes xogar a esto. Inventar PISTAS, PREGUNTAS DIRECTAS, COMPLETAS. Non é perder o tempo. Aprenderás a construir oracións, distinguir unhas mensaxes das outras pola súa estrutura, manexar un vocabulario novo, e escribir correctamente palabras difíciles. Pero o mellor é que saberás o libro de pe a pa.

Este xogo que fixen non está perfecto. Todas as preguntas directas deberían empezar con QUE E...? ou QUE SON ...?

Se cadra ti falo moito mellor coas que inventes dos dous temas do libro de Naturais. Estaría encantada que alguén inventara esto só con definicións.

Xa non vai por páxina. É todos os dous temas á vez.

miércoles, 25 de noviembre de 2015

TRABALLO DE INVESTIGACIÓN 5

                                                             
                                                            AS BACTERIAS



Neste gráfico ves o lío que se armaron os estudosos do tema das clasificacións. Eles queren organizalo todo, poñerlle portas ao campo, e non se pode. Xa o grego Aristóteles intentou organizar a vida en estanterías e aínda hoxe non acaban de acomodarse. O noso libro de Naturais segue a clasificación de Whittaker, pero xa apareceu despois Woese chamándolle TRES DOMINIOS a o sitio onde se teñen que situar todos os seres vivos.

Fíxate que dos tres dominios, as bacterias ocupan elas soliñas un. É que as bacterias teñen moita importancia. As bacterias non teñen núcleo diferenciado, pero xa ves que se apañan perfectamente.



Haeckel (1866)
Tres reinos
Chatton
(1925)
Dos grupos
Copeland
(1938,56)
Cuatro reinos
Whittaker
(1969)
Cinco reinos
Woese
(1977,90)
Tres dominios
AnimaliaEukaryotaAnimaliaAnimaliaEukarya
PlantaePlantaePlantae
ProtoctistaFungi
ProtistaProtista
ProkaryotaMoneraMoneraArchaea
Bacteria

Nesta ilustración ves un virus invadindo unha bacteria...Xa estudamos no libro que os virus son un caso especial , non realiza as tres funcións vitais dun ser vivo de maneira autónoma, por eso invade unha abacteria para reproducirse.




Pero o mundo das bacterias é un dominio de tres que hai.

Esta que ves na foto foi descuberta no ano 1999 nas costas de Namibia e pode se ver a simple vista , non fai falta o microscópio.Chámase Thiomargarita namibiensis.



Hai bacterias por todas partes.Cando non pinta ben fan unha especie de paquete , ou cápsula, no que se esconden esperando a que mellore o ambiente. Cando notan que todo é favorable para a vida, empezan descansadas como se acabaran de durmir a siesta.




¡Pero é que nós temos varios millóns de bacterias nos intestinos axudando a facer a dixestión! Non te asustes que se chama tamén flora intestinal.




Hainas comestibles tamén. Non é que sexan comestibles, é  que case  son unha mediciña natural... que o cura todo e faite vivir sen parar...






BACTERIAS MALÉFICAS


HASTA TE PUEDES GANAR LA VIDA CON ELLAS  ...UN TRABAJO IMPORTANTE

TRABAJO DE INVESTIGACIÓN 4

  ¿ PROTISTAS O PROTOCTISTAS ?



Los protoctistas pueden ser unicelulares o pluricelulares.
 Los protozoos como el paramecio, son unicelulares.
Las algas pueden ser microscópicas o pluricelulares como esas de la foto. Las hay también marinas.Algunas son comestibles. Observa que tienen clorofila, como los vegetales, pero las han clasificado en un grupo aparte, junto con los protozoos.




El paramecio también es protista o protoctista. Significa que son seres muy primitivos. En este reino hay seres muy variados: unicelulares y pluricelulares: con clorofila y sin clorofila; parecidos a animales, a plantas,  a hongos; de alimentación autótrofa o heterótrofa...

Pero todos tienen en común su simpleza o que se les considera los más primitivos.Sus células contienen todas núcleo.



CARACTERÍSTICAS DE LOS PROTISTAS









TRABAJO DE INVESTIGACIÓN 3

LAS PLANTAS ORNAMENTALES






Seguro que en tu casa o en la de un amigo o familiar, has visto plantas. No se comen, no dan frutos, ni son medicinales, tampoco aromáticas, pero las cuidan y miman como a un miembro querido de la casa. Son seres vivos.

Cuando es de día, con la luz del sol, convierten gases de efecto invernadero en oxígeno. Cuando es de noche, no lo hacen porque la clorofila necesita la luz solar para activarse. Por  eso no debemos tener plantas en los dormitorios, ya que consumen el oxígeno del aire cuando es de noche.

Entérate del nombre de las plantas ornamentales que tengas a tu alcance, en tu casa, o en la de tus familiares o amigos. Aprende cuales son sus nombres, cómo son las condiciones de humedad, luz y temperatura adecuados para cada una, el tipo al que pertenece, porque verás que se abre otro universo de clasificaciones.

Incluso puedes darte una vuelta por los parques, las aceras, los jardines y observar qué plantas coloca el ayuntamiento para que la ciudad luzca más bonita.

Con toda esa información elaboras un texto del tamaño adecuado.Escoge bien lo que más te interese, organiza los párrafos, observa las pausas de la entonación y señálalas correctamente al escribir.